Bài 9:
Cấu Trúc Rẽ Nhánh
1. Khái niệm rẽ nhánh
2. Câu lệnh If - then
3. Câu lệnh ghép
4. Một số ví dụ
1. Khái niệm rẽ nhánh
Nếu ... thì .....
Dạng 1:
Ví dụ:
" Chiều mai nếu trời mưa thì Châu sẽ đế nhà Ngọc"
Dạng 2:
Nếu .... thì ..... nếu không thì .....
Ví dụ:
"Chiều mai nếu trời không mưa thì Ngọc sẽ đến nhà Châu, Nếu mưa thì sẽ gọi điện cho Châu để trao đổi"
Ví dụ:
Để viết chương trình giải phương trình bậc 2:
Ta phải tính : ? = b2 - 4ac;
Sau đó tuỳ thuộc vào giá trị của ? mà ta có thể tính nghiệm hay không.
Trong thực tế:
Nếu ? < 0 thì phương trình vô nghiệm
Nếu ? ? 0 thì phương trình có nghiệm
Ta phải tính nghiệm như thế nào?
Phương án 1:
ax2 + bx + c =0
Nếu ? ? 0 thì phương trình có nghiệm Nếu ngược lại thì phương trình vô nghiệm
Phương án 2:
Như vậy một số mệnh đề có dạng
Nếu .... thì .......
Nếu ..... thì ........ ngược lại thì .....
Gọi là cấu trúc rẽ nhánh trong lập trình
2. Câu lệnh If - then
Pascal sử dụng câu lệnh If - then để mô tả việc rẽ nhánh tương ứng với 2 mệnh đề rẽ nhánh như sau:
Dạng thiếu:
If < điều kiện > then < câu lệnh>;
Dạng đầy đủ:
If < điều kiện> then < câu lệnh 1 >
Else < câu lệnh 2>;
Trong đó:
< điều kiện >: Là biểu thức quan hệ hoặc Logic
, , : Là một lệnh trong Pascal
ý nghĩa các câu lệnh:
Dạng thiếu: Nếu điều kiện đúng thì thực hiện câu lệnh, nếu điều kiện sai thì không thực hiện gì.
Dạng đầy đủ: Nếu điều kiện đúng thì thực hiện câu lệnh 1, nếu điều kiện sai thì thực hiện câu lệnh 2.
Ví dụ 1:
Max:=a;
If a < b then Max:=b;
Ví dụ 2:
If a>b then Max:= a
Else Max:=b;
Với 2 dạng trên, dạng nào thuận tiện hơn?
Dạng đầy đủ là thuận tiện hơn
Ví dụ 3:
If (A mod 2 = 0) then
write(` A là số chẵn`)
Else
write(` A là số lẻ`);
Trong câu lệnh If - Then muốn thực hiện nhiều lệnh sau Then hay nhiều lệnh sau Else ta làm như thế nào?
3. Câu lệnh ghép
Trong ngôn ngữ Pascal câu lệnh ghép có dạng:
Begin
< Các câu lệnh>
End;
Chú ý:
Sau End phải có dấu (;) và trước Else không có dấu (;)
Từ nay nói đến câu lệnh thì đó có thể là câu lệnh đơn hoặc câu lệnh ghép.
?
< Các câu lệnh>
?
Trong Pascal
Trong C++
Ví dụ:
If Delta <0 then
write(` Phương trình vô nghiệm`)
Else
If Delta = 0 then
Begin
Begin
x:= - b/(2*a);
write(` Pt có nghiệm kép x1:= x2 :=`,x);
End
Else
x1:=( -b - sqrt(Delta))/(2*a);
x2:=( -b + sqrt(Delta))/(2*a);
write(`Nghiệm của phương trình là: x1:=`,x1,`x2:=`,x2);
End;
4. Một số ví dụ
Ví dụ 1:
Ví dụ 2: